Je hebt hem vast weleens gezien: twee glazen water, een apparaatje met metalen staafjes erin, en na een paar minuten wordt het kraanwater bruin en vies, terwijl het gefilterde water helder blijft. Het ziet er overtuigend uit. Maar de test zegt vrijwel niets over hoe schoon of veilig je water is.
Hoe gaat de test?
De verkoper zet twee glazen naast elkaar: één met kraanwater en één met water uit een filter of destillatieapparaat. In elk glas komt een “water-elektrolyser”, een kastje met twee metalen staafjes dat je in het stopcontact steekt. Na een paar minuten verkleurt het kraanwater geel, bruin of zelfs zwart, en ontstaat er een vies laagje. Het gefilterde water blijft helder. De conclusie die je moet trekken: je kraanwater zit vol vuil.
Waar komt de bruine kleur echt vandaan?
De kleur komt niet uit je water, maar uit het apparaat zelf. Een van de staafjes is meestal van ijzer. Als er stroom door het water loopt, lost dat ijzer op en reageert het met water tot ijzerhydroxide. Dat is in feite roest: een bruine, vlokkige stof. Chemici die zulke filmpjes onderzochten, kwamen tot dezelfde conclusie: de verkleuring ontstaat door het ijzer van de elektrode, niet door verontreinigingen in het water.
Waarom blijft gefilterd water dan helder?
Om stroom te geleiden heeft water opgeloste stoffen nodig. In kraanwater zitten van nature mineralen, zoals calcium, magnesium en natrium. Daardoor loopt er stroom en roest het ijzeren staafje snel weg. Water uit omgekeerde osmose of een destillatieapparaat bevat bijna geen opgeloste stoffen meer. Er loopt dan nauwelijks stroom, het staafje blijft intact en het water blijft helder.
Kortom: de test laat zien hoeveel stroom het water geleidt, en dus hoeveel opgeloste stoffen erin zitten. Dat zijn vooral onschuldige mineralen. Het zegt niets over of die stoffen schadelijk zijn. Zelfs dure mineraalwaters uit de winkel kleuren bij deze test bruin, juist omdat ze veel mineralen bevatten.
Waarom gebruiken verkopers deze test?
Omdat het werkt als verkooptruc. Een glas bruin, vlokkig water naast een helder glas maakt indruk, ook al is het kraanwater in werkelijkheid prima drinkbaar. Consumentenorganisaties en overheden in andere landen waarschuwen al jaren voor dit soort demonstraties bij de verkoop van waterfilters.
Bij Waterij gebruiken we deze test niet en zullen we hem ook nooit gebruiken. Nederlands kraanwater is van goede kwaliteit. Wie een filter wil, moet dat kunnen kiezen op basis van eerlijke informatie, niet op basis van een trucje.
En PFAS dan?
Ook PFAS kun je met deze test niet zien. PFAS zitten in kraanwater in zulke kleine hoeveelheden (nanogrammen per liter) dat je ze niet ziet, niet proeft en niet met een apparaatje voor thuis kunt meten. Om te weten hoeveel PFAS er in water zit, is een analyse in een gespecialiseerd laboratorium nodig. Drinkwaterbedrijven laten dat regelmatig doen en publiceren hun meetresultaten. Lees meer in PFAS in kraanwater.
Wat zegt wél iets over je water?
- De meetgegevens van je waterbedrijf. Die zijn openbaar en gaan over je eigen regio.
- Een laboratoriumtest. Voor specifieke stoffen zoals PFAS, lood of bacteriën laat je een monster onderzoeken door een erkend lab.
- Een TDS-meter. Die meet de hoeveelheid opgeloste stoffen in ppm. Handig om te zien of een filter goed werkt, zoals het display op het Waterij-systeem doet, maar ook die meter zegt niet welke stoffen erin zitten of of ze schadelijk zijn.
Veelgestelde vragen
Is een hoge ppm-waarde slecht?
Niet per se. Een hoge waarde betekent vooral veel opgeloste mineralen. Pas als je weet welke stoffen het zijn, kun je iets zeggen over de kwaliteit.
Laat de test dan helemaal niets zien?
Hij laat zien dat kraanwater opgeloste stoffen bevat en gefilterd water bijna niet. Dat klopt, maar dat wist je al. De bruine kleur zelf is roest van het apparaat.
Bronnen
- AAP FactCheck. Water quality experiment offers murky evidence.
- Full Fact. Electrolysis video doesn’t prove tap water is dangerous.
- ChemEd X. A knowledge of electrolysis thwarts a scam.
Zuiver water uit je eigen kraan
Omgekeerde osmose onder je aanrecht, een 3-wegkraan voor warm, koud en gefilterd water, en een waterput op jouw naam.
Dit artikel is geschreven door Waterij en gebaseerd op de genoemde bronnen. Het is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je vragen over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Over de kwaliteit van je eigen kraanwater kun je terecht bij je waterbedrijf.