Omgekeerde osmose, in het Engels reverse osmosis of kortweg RO, wordt al tientallen jaren gebruikt om water te zuiveren: van ontzilting van zeewater tot de productie van drinkwater. Tegenwoordig past de techniek ook onder een gewoon keukenaanrecht. Hoe werkt het eigenlijk?
Eerst: wat is osmose?
Osmose is een natuurlijk proces. Als twee vloeistoffen met een verschillende hoeveelheid opgeloste stoffen gescheiden zijn door een halfdoorlatend vlies, stroomt water vanzelf naar de kant met de meeste opgeloste stoffen. Zo nemen plantenwortels bijvoorbeeld water op.
En omgekeerde osmose?
Bij omgekeerde osmose draai je dat proces om. Met druk duw je water door een heel fijn membraan, de andere kant op. Watermoleculen passen door de piepkleine openingen, maar de meeste opgeloste stoffen niet. Aan de ene kant krijg je zuiver water, aan de andere kant blijft water met de tegengehouden stoffen achter. Dat spoelwater gaat naar de afvoer.
De openingen in een RO-membraan zijn ongeveer 0,0001 micron groot. Ter vergelijking: een haar is zo’n 70 micron dik. Daardoor houdt het membraan veel meer tegen dan een gewoon koolstoffilter of een filterkan.
Uit welke stappen bestaat een systeem voor thuis?
Een RO-systeem onder het aanrecht werkt meestal met een paar filters achter elkaar. Bij het Waterij-systeem zijn dat er drie:
- Voorfilter. Een sedimentfilter met een koolstofblok houdt zand, roest en chloor tegen. Dat beschermt het membraan, want chloor en vuil verkorten de levensduur ervan.
- RO-membraan. Hier gebeurt het eigenlijke werk: opgeloste stoffen zoals PFAS, kalk, zware metalen en zouten worden tegengehouden.
- Nafilter met mineralen. Omdat het membraan ook calcium en magnesium tegenhoudt, voegt dit filter weer mineralen toe voor een frisse, zachte smaak. Lees meer in Omgekeerde osmose en mineralen.
Met of zonder opslagtank?
Oudere systemen vullen langzaam een opslagtank, waaruit je dan tapt. Moderne systemen zoals het Waterij-systeem werken zonder tank: het water wordt gefilterd op het moment dat je de kraan opendraait. Dat neemt minder ruimte in het keukenkastje in en er staat geen water stil in een tank.
Hoeveel spoelwater gaat er verloren?
Bij omgekeerde osmose gaat altijd een deel van het water naar de afvoer. Dat is nodig om het membraan schoon te houden. Oudere systemen verspilden soms drie liter of meer per liter zuiver water. Moderne systemen zijn veel zuiniger. Bij de test van onze leverancier leverde het systeem afhankelijk van de waterdruk ongeveer 3,2 tot 3,8 liter zuiver water per liter spoelwater.
Hoe snel komt het water uit de kraan?
Bij een systeem zonder tank hangt de snelheid af van de waterdruk in je huis. In dezelfde test kwam er bij 3 bar ongeveer 1,4 liter per minuut uit, en bij 4,5 bar ruim 2 liter per minuut. Genoeg om een glas, een kan of een pan snel te vullen.
Wat doet omgekeerde osmose niet?
- Het is geen waterontharder voor je hele huis. Het filtert alleen het water dat uit de filterkraan komt.
- Het maakt water niet bruisend of op smaak. Het water is zuiver en, met het mineraalfilter, licht gemineraliseerd.
- Het werkt alleen goed als je de filters op tijd vervangt.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moeten de filters worden vervangen?
Dat hangt af van je verbruik en de kwaliteit van je kraanwater. Het voorfilter en het nafilter gaan meestal korter mee dan het membraan. Het Waterij-systeem laat met lampjes zien wanneer een filter aan vervanging toe is.
Is omgekeerde osmose hetzelfde als gedestilleerd water?
Nee. Bij destillatie wordt water gekookt en de damp opgevangen. Omgekeerde osmose werkt met druk en een membraan, zonder verwarmen.
Bronnen
- Hofman-Caris e.a. (KWR, 2024). Ontwikkelingen rond verwijdering van PFAS uit de waterketen. H2O Online.
- Sadia e.a. (2024). PFAS in membranen voor omgekeerde osmose. Environmental Science & Technology (KWR).
- Flowtest van de leverancier van het Waterij-systeem (800 GPD-membraan, augustus 2026).
Zuiver water uit je eigen kraan
Omgekeerde osmose onder je aanrecht, een 3-wegkraan voor warm, koud en gefilterd water, en een waterput op jouw naam.
Dit artikel is geschreven door Waterij en gebaseerd op de genoemde bronnen. Het is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je vragen over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Over de kwaliteit van je eigen kraanwater kun je terecht bij je waterbedrijf.