Wie zich zorgen maakt over PFAS in kraanwater, wil weten welk filter echt helpt. Het korte antwoord: omgekeerde osmose behoort tot de meest effectieve technieken. Maar het loont om te weten waarom, en waar de grenzen liggen.
Wat zegt onderzoek over filters voor thuis?
Een veelgeciteerd onderzoek van Duke University en North Carolina State University testte tientallen waterfilters in huizen in de Verenigde Staten. Systemen met omgekeerde osmose onder het aanrecht en tweetrapsfilters bleken zeer effectief: ze verwijderden minstens 90 procent van de PFAS waarop werd getest. Filters in kannen en koelkasten deden het duidelijk minder goed.
Ook de Nederlandse waterbedrijven en kennisinstituut KWR zien omgekeerde osmose als een effectieve barrière tegen PFAS. Drinkwaterbedrijven gebruiken het al op grote schaal.
Waarom werkt omgekeerde osmose zo goed?
De meeste PFAS-moleculen zijn veel groter dan watermoleculen. Het membraan laat water door, maar houdt die grotere moleculen tegen. Volgens KWR presteert een RO-membraan bij PFAS zelfs beter dan je alleen op basis van de grootte van de openingen zou verwachten.
En koolstoffilters?
Actieve kool kan langere PFAS-moleculen goed vasthouden, maar heeft moeite met de kleinste PFAS. KWR wijst erop dat kleine PFAS, zoals trifluorazijnzuur (TFA), vrijwel ongehinderd door koolfilters kunnen gaan. Bovendien raakt kool na verloop van tijd verzadigd. Als het filter dan niet op tijd wordt vervangen, kan het eerder vastgehouden PFAS weer loslaten.
Vergelijking
| Type filter | Effect op PFAS | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Omgekeerde osmose | Zeer effectief (90% of meer in onderzoek) | Er gaat spoelwater naar de afvoer |
| Koolstofblok (tweetraps) | Effectief voor veel PFAS | Minder goed tegen kleine PFAS, op tijd vervangen |
| Filterkan | Wisselend en beperkt | Vaak ontworpen voor smaak en kalk |
Waar moet je op letten?
- Vervang filters op tijd. Ook een RO-systeem werkt alleen goed als de filters in goede staat zijn.
- Kijk naar onafhankelijke certificering. NSF/ANSI 58 is de bekende Amerikaanse norm voor RO-systemen. Vraag bij elk merk naar het certificaat voor het specifieke model.
- Verwacht geen wondermiddel. Omdat we de meeste PFAS via voedsel binnenkrijgen, verlaagt een filter vooral je blootstelling via drinkwater.
Kan een membraan zelf PFAS bevatten?
KWR onderzocht in 2024 of membranen voor omgekeerde osmose zelf PFAS kunnen afgeven. In het lab kwamen er kleine hoeveelheden vrij. De berekende concentraties in het gefilterde water waren volgens de onderzoekers honderd tot tienduizend keer lager dan wat nu al in Nederlands drinkwater wordt gemeten. Het onderzoek ging over grote membranen bij drinkwaterbedrijven en er is meer onderzoek nodig, maar het laat zien hoe klein dit effect is vergeleken met wat het membraan tegenhoudt.
Veelgestelde vragen
Haalt omgekeerde osmose álle PFAS weg?
Geen enkel filter haalt gegarandeerd alles weg. Omgekeerde osmose verwijdert in onderzoek wel het grootste deel, ook van veel kleinere PFAS.
Is een filter nodig als mijn water aan de norm voldoet?
Dat is een persoonlijke keuze. Het water voldoet aan de wettelijke norm, maar het RIVM adviseert om de totale PFAS-inname te verlagen. Lees meer in PFAS in kraanwater.
Bronnen
- NC Newsline (2020). Reverse osmosis removes PFAS better than filtration pitchers. Over het onderzoek van Duke University en NC State University.
- NC State University Superfund Research Center. PFAS at the Tap (infographic).
- Hofman-Caris e.a. (KWR, 2024). Ontwikkelingen rond verwijdering van PFAS uit de waterketen.
- Sadia e.a. (2024). PFAS presence and potential leaching from reverse osmosis membranes. Environmental Science & Technology.
Zuiver water uit je eigen kraan
Omgekeerde osmose onder je aanrecht, een 3-wegkraan voor warm, koud en gefilterd water, en een waterput op jouw naam.
Dit artikel is geschreven door Waterij en gebaseerd op de genoemde bronnen. Het is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je vragen over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Over de kwaliteit van je eigen kraanwater kun je terecht bij je waterbedrijf.